Suriye’nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi İbrahim Olabi, Esad rejiminden kalan gizli kimyasal silah stoklarının imha sürecinin başladığını duyurdu. Açıklama, BM Güvenlik Konseyi’nin Orta Doğu’daki gelişmeleri görüşmek üzere toplandığı oturumda yapıldı.
Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (KMYÖ) Teknik Sekreterliği’nin doğrulama prosedürleri çerçevesinde yürütülen çalışma, Suriye’nin Esad rejiminden kurtarılmasından bu yana yapılan ilk imha işlemi olma özelliği taşıyor. Olabi, aynı zamanda on yılı aşkın süredir Suriye topraklarında kimyasal mühimmatlara yönelik gerçekleştirilen ilk imha çalışması olduğunu vurguladı.
Süreç neden tarihi bir dönüm noktası sayılıyor?
Yıllarca Suriye halkı ve uluslararası kamuoyu için tehdit oluşturan kimyasal silah dosyası, rejim değişikliğinin ardından ilk kez somut bir imha operasyonuna dönüştü. Olabi, kararlılık ve samimi uluslararası iş birliğiyle bu dosyanın başarı modeli haline getirilebileceğini söyledi.
Hesap verebilirlik konusundaki tutumlarının pazarlıksız ve net olduğunu belirten Olabi, ulusal adalet sürecini güçlendirmek için uluslararası ortaklıklar kurmayı hedeflediklerini kaydetti.
Suriye-KMYÖ iş birliğinin siyasi boyutu
Olabi, KMYÖ ile yürütülen çalışmanın yalnızca teknik bir süreç olmadığını, Suriye’nin çok taraflı diplomasiye yaklaşımında derin bir siyasi dönüşümü simgelediğini ifade etti. “Çatışmaların merkezindeki bir devlet, uluslararası sistemin zayıfladığı bir dönemde kendi iradesiyle sorumluluk alarak uluslararası topluma geri dönmeyi seçmiştir” diyen Olabi, amacın Suriye halkını ve bölgeyi bu silahların yanlış ellere geçmesinden korumak olduğunu söyledi.
Olabi ayrıca Suriye’nin, dünyada kimyasal silah kullananların yargılanacağı tarihteki ilk mahkemelere ev sahipliği yapmak ve cezasızlıkla mücadele ilkesini kalıcı kılmak için uluslararası toplum adına hareket ettiğini belirtti.
İsrail saldırıları imha çalışmalarını aksatıyor
Suriye’nin BM Daimi Temsilcisi, İsrail’in Suriye topraklarına yönelik tekrarlayan saldırılarının kimyasal madde arama ve imha operasyonlarını doğrudan sekteye uğrattığına dikkat çekti. Olabi, bazı dönemlerde saha uçuşlarının ve çalışmaların tamamen durmasına yol açan saldırıların hem Suriyeli teknik ekipleri hem de KMYÖ heyetlerini tehlikeye attığını vurguladı.
“İsrail güvenliğimizi tehdit ederken ve uluslararası hukuku çiğnerken, ne kendi güvenliğimizi ne de bölge güvenliğini tam anlamıyla sağlayabiliriz” ifadesini kullanan Olabi, bölgesel güvenliğin ancak uluslararası hukukun korunmasıyla mümkün olacağını söyledi.
Türkiye’nin değerlendirmesi: Karanlık miras, yapıcı iş birliği
Türkiye’nin BM Daimi Temsilcisi Ahmet Yıldız, Suriye’deki kimyasal silah dosyasının Esad rejiminin en karanlık miraslarından biri olduğunu belirtti. Yıldız, yeni Suriye yönetiminin uluslararası toplumla sergilediği yapıcı iş birliğinin gelecek için umut verici olduğunu dile getirdi.
Yıldız, KMYÖ Yürütme Konseyi’nin Suriye’nin örgüte olan hak ve ayrıcalıklarını iade etme yönündeki kararını memnuniyetle karşıladıklarını kaydetti.
İmha sürecinde dikkat edilecek temel kriterler
- KMYÖ Teknik Sekreterliği’nin doğrulama prosedürlerine tam uyum.
- Saha çalışmalarının kesintisiz sürdürülmesi için güvenli ortamın sağlanması.
- Teknik ekiplerin ve KMYÖ heyetlerinin korunması.
- Stokların türüne göre uygun imha yöntemlerinin belirlenmesi.
- Şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin korunması.
Sürecin bundan sonraki seyri
Esad rejiminden kalan gizli kimyasal silah stoklarının imhası, BM Güvenlik Konseyi gündemindeki yerini koruyor. Suriye yönetimi, KMYÖ iş birliğiyle operasyonları sürdürürken, bölgesel güvenlik risklerinin süreci aksatmaması için diplomatik temaslar yoğunlaşıyor.
Yorum Yapın