Rusya, Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgali başlatmasının ardından ilk parlamento seçimine hazırlanıyor. Devlet Duması’nın 450 sandalyesi için oy kullanılacak seçim, 18, 19 ve 20 Eylül 2026 tarihlerinde üç gün sürecek. Aynı tarihlerde yerel yönetimlere yönelik sandıkler de kurulacak.
Rusya Merkez Seçim Komisyonu takvimine göre yaklaşık 111 milyon seçmen oy kullanabilecek. Oylama, savaşın Rus ekonomisi üzerindeki baskısının arttığı ve Ukrayna’nın Rusya içindeki enerji altyapısına yönelik saldırılarının yoğunlaştığı bir dönemde yapılıyor.
Seçim takvimi ve kapsamı nasıl belirlendi?
Rusya Merkez Seçim Komisyonu, Devlet Duması seçimini 18-20 Eylül 2026 tarihlerinde düzenlenecek şekilde planladı. Aynı tarihlerde 11 bölgede valilik, 39 bölgede ise bölgesel parlamentolar için oy kullanılacak. Moskova’nın ilhak ettiğini ilan ettiği Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerinde de Devlet Duması seçimi yapılması kararlaştırıldı.
Seçimlere hazırlık sürecinde en dikkat çekici gelişme, liberal Yabloko Partisi’nin federal aday listesinin iptal edilmesi oldu. Yabloko, Rusya’da kayıtlı partiler arasında Ukrayna’daki savaşa açıkça karşı çıkan tek parti olarak öne çıkıyordu. Rusya Yüksek Mahkemesi, Ağustos ayında Kremlin yanlısı milliyetçi Rodina Partisi’nin başvurusu üzerine Yabloko’nun federal listesini kayıt dışı kampanya desteği iddiasıyla iptal etti. Yabloko iddiaları reddederken kararı siyasi rakiplerini seçim dışına itme girişimi olarak nitelendirdi.
450 sandalye nasıl dağıtılacak?
Devlet Duması’ndaki 450 sandalyenin yarısı siyasi partilerin aldığı oy oranı üzerinden belirlenecek. Kalan 225 milletvekili ise tek üyeli seçim bölgelerinden seçilecek. Elektronik oy kullanımına da izin verilen seçimlerde Yabloko’nun federal listeden çıkarılması, parti adaylarının yalnızca tek üyeli bölgelerde yarışabileceği anlamına geliyor.
| Seçim bileşeni | Detay |
|---|---|
| Devlet Duması sandalye sayısı | 450 |
| Partili liste ile seçilen milletvekili | 225 |
| Tek üyeli bölgeden seçilen milletvekili | 225 |
| Seçmen sayısı | Yaklaşık 111 milyon |
| Oylama tarihleri | 18, 19, 20 Eylül 2026 |
| Valilik seçimi yapılacak bölge | 11 |
| Bölgesel parlamento seçimi yapılacak bölge | 39 |
Hangi partiler yarışıyor?
Birleşik Rusya, 2021 seçimlerinde Devlet Duması’ndaki sandalyelerin üçte ikisinden fazlasını kazanmıştı. Reuters ve Associated Press, mevcut siyasi koşullar ve muhalif adayların önemli bölümünün seçim dışında kalması nedeniyle Birleşik Rusya’nın parlamentodaki hâkimiyetini korumasının yaygın biçimde beklendiğini aktarıyor. Partinin federal listesinin öne çıkan isimleri arasında 2004’ten bu yana dışişleri bakanlığı görevini yürüten Sergey Lavrov ile Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin bulunuyor. Ukrayna’da görev yaparken insansız hava aracı saldırısında ağır yaralanan savaş muhabiri Yevgeny Poddubny de listenin üst sıralarında yer alıyor.
Rusya Federasyonu Komünist Partisi, 1990’lardan bu yana parlamentodaki başlıca siyasi güçlerden biri olmayı sürdürüyor. 82 yaşındaki Gennadi Zyuganov’un liderliğindeki parti, hükümetin bazı ekonomi politikalarını eleştirse de Putin’e doğrudan muhalefet etmekten kaçınıyor ve Ukrayna’daki savaşı destekliyor. Zyuganov geçen ay askeri malzeme sevkiyatını denetlediği sırada partisinin Putin’in talimatlarına bağlı kaldığını söyledi.
Liberal Demokrat Parti (LDPR) de savaşa güçlü destek veriyor. 2022’de Vladimir Jirinovski’nin ölümünden sonra Leonid Slutski’nin liderliğini üstlendiği parti, milliyetçi ve sert dış politika söylemleriyle biliniyor. LDPR’nin adayları arasında eski silah tüccarı Viktor Bout da bulunuyor. ABD’de 25 yıl hapis cezasına çarptırılan Bout, 2022’de ABD’li basketbolcu Brittney Griner ile yapılan tutuklu takasında Rusya’ya dönmüştü.
Adil Rusya ve Yeni İnsanlar partileri de parlamentoda temsil edilen diğer siyasi oluşumlar arasında yer alıyor. Adil Rusya, Ukrayna’daki savaşı desteklerken; 2021 seçimleri öncesinde daha liberal ve teknokrat bir seçenek olarak ortaya çıkan Yeni İnsanlar da seçimlerden sonra Putin yönetiminin temel politikalarına destek verdi. Rusya Komünistleri, Emekliler Partisi, Yeşiller, Doğrudan Demokrasi Partisi ve milliyetçi Rodina da seçime katılan diğer partiler arasında bulunuyor.
Putin seçimi nasıl çerçeveliyor?
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, seçim öncesindeki televizyon konuşmasında yurttaşları sandığa çağırdı. Putin, oylamayı Ukrayna’daki savaşa verilen desteğin göstergelerinden biri olarak sundu ve seçime katılımın Rus askerlerinin arkasında “milyonlarca insanın bulunduğunu” göstereceğini savundu. Oylamayı ülkenin birlik ve egemenliğinin göstergesi olarak nitelendirdi.
Seçimde öne çıkan kriterler
- Savaş ekonomisi baskısı: Rus ekonomisinin savaş koşullarında işleyişi seçim tartışmalarının merkezinde yer alıyor.
- Enerji altyapısına yönelik saldırılar: Ukrayna’nın Rusya içindeki enerji tesislerini hedef alması kaygıyı artırıyor.
- Muhalefetin seçim dışı kalması: Yabloko’nun federal listesinin iptali, savaş karşıtı seslerin daralması olarak değerlendiriliyor.
- İlhak edilen bölgelerde oylama: Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson’da düzenlenen seçim uluslararası alanda tartışma konusu olmaya devam ediyor.
- Yeni Duma’nın yasal ağırlığı: Oluşacak yeni Devlet Duması, önümüzdeki dönemde Kremlin’in iç politika ve savaşla ilgili yasal düzenlemelerinde belirleyici rol oynayacak.
Sık sorulan hatalı değerlendirmeler
Seçim sürecine ilişkin bazı yaygın yanlış okumalar bulunuyor. Yabloko’nun tamamen seçim dışı kaldığı varsayılıyor; oysa parti federal listeden çıkarılmasına karşın bazı adayları tek üyeli seçim bölgelerinde yarışmayı sürdürüyor. Birleşik Rusya’nın Duma’daki üçte ikilik çoğunluğu 2021 seçim sonucu olup bu seçimdeki sonucun önceden kesinleştiği anlamına gelmiyor; oy oranı beklentisi yaygın bir değerlendirme olarak aktarılıyor. Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson’da yapılacak oylama, uluslararası alanda Ukrayna toprağı olarak kabul edilen bölgelerde düzenlenmesi nedeniyle ayrı bir tartışma konusu oluşturuyor.
18-20 Eylül sonrası ne bekleniyor?
18-20 Eylül’deki oylamanın ardından oluşacak yeni Devlet Duması, önümüzdeki dönemde Kremlin’in iç politika ve savaşla ilgili yasal düzenlemelerinde belirleyici rol oynayacak. Seçim sonuçları, savaş koşullarında ekonomik baskı altındaki Rus toplumunun yönetime verdiği mesajın ölçülmesi açısından takip edilecek. Uluslararası gözlemciler ise oylama sürecinin ilhak edilen bölgelerdeki uygulanışına ve seçmen katılımına odaklanıyor.
Yorum Yapın