Suriye devlet medyası İsrail ile Ürdün’de görüşüldüğünü yazdı. Ülkenin resmi haber ajansı Sana, geçiş dönemi yönetiminin Dışişleri Bakanı Esad Şeybani başkanlığındaki Suriye heyetinin Ürdün topraklarında İsrail istihbarat servisi Mossad’ın başkanı Roman Gofman ile bir araya geldiğini duyurdu. Görüşmenin ABD arabuluculuğunda 23 Ağustos Pazar günü yapıldığı bildirildi.
Ajansın Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına dayandırdığı haber, heyette Suriye Genel İstihbarat Başkanı ile Askeri İstihbarat Başkanı’nın da yer aldığını aktardı. Suriye devlet medyası İsrail ile Ürdün’de görüşüldüğünü yazdı haberinde toplantının ana gündem maddeleri de sıralandı: İsrail’in Suriye topraklarındaki saldırıları, gözaltılar ve hedef almaların durdurulmasına yönelik pratik mekanizmalar ile Türkiye-İsrail geriliminin Suriye’ye yansımaması.
Sana’nın aktardığı görüşme gündemi
Sana’ya konuşan diplomatik kaynak, Şeybani’nin İsrail tarafına iki mesaj ilettiğini söyledi. Birincisi, Suriye’nin ordusunu yeniden yapılandırma, geliştirme ve ulusal çıkarları doğrultusunda ittifaklarını belirleme hakkının garanti altına alınması gerektiğiydi. İkincisi, bu hakları sınırlandıracak herhangi bir düzenlemeyi Şam yönetiminin kabul etmeyeceğiydi.
Ajans, üçüncü bir başlık olarak da Suriye’nin istikrarının desteklenmesi, bölgesel güvenliğin korunması ve Türkiye ile İsrail arasındaki mevcut gerilimin Suriye topraklarına sıçramamasının öneminin ele alındığını yazdı. Bu başlık, son haftalarda Türkiye sınırına yakın noktalarda artan askeri hareketliliğin gölgesinde özellikle hassas bir konu olarak öne çıktı.
ABD arabuluculuğunda bir yılı aşan müzakere süreci
Suriye ile İsrail arasındaki güvenlik anlaşmasına yönelik ABD arabuluculuğundaki temaslar bir yıldan uzun süredir sürüyor. Şeybani, 23 Ağustos’ta Reuters’a verdiği röportajda tarafların yılın başlarında anlaşmanın ana hatları üzerinde kâğıt üzerinde neredeyse tamamen mutabakata vardığını belirtti. Buna göre taslak metin, İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarını durdurmasını ve Esad’ın devrilmesinden sonra ele geçirdiği bölgelerden çekilmesini öngörüyordu.
Anlaşma taslağında ayrıca İsrail sınırına yakın Suriye topraklarında farklı güvenlik bölgeleri oluşturulması, yalnızca Birleşmiş Milletler unsurlarının bulunacağı bir tampon bölge kurulması ve Suriye güçlerinin farklı düzeylerde konuşlanacağı alanlar tanımlanması maddeleri de bulunuyordu. Şeybani, müzakerelerin İran savaşı nedeniyle sekteye uğradığını ancak yakında yeniden başlamasını beklediğini söyledi; net bir tarih vermedi.
Ebu Zuhur saldırısı iletişimi kopardı
Süreç, İsrail’in 18 Ağustos’ta Türkiye sınırına yakın Ebu Zuhur hava üssünü bombalamasıyla ciddi bir krize döndü. İsrail saldırıya gerekçe olarak üsse Türk askeri personelinin yerleştirilmesi planını gösterirken Türkiye ve Suriye bu iddiayı yalanladı. Şeybani, iki ülke arasındaki iletişimin hava üssü saldırısıyla kesildiğini belirtti.
ABD’li yetkililer saldırının ardından Türkiye, İsrail ve Suriye arasında çatışmayı önlemeye yönelik iletişim odaklı bir mekanizma kurmayı amaçladıklarını açıklamıştı. Şeybani ise bu mekanizma konusunda henüz bir anlaşma olmadığını, atılacak adımların yeni saldırıları durdurması ve İsrail işgalini kalıcı hale getirmek yerine güvenlik anlaşmasının önünü açması gerektiğini ifade etti.
Şeybani: “Şu aşamada İsrail’e güvenmiyoruz”
Reuters röportajında Şeybani, ABD’nin İsrail’i yeniden diyalog masasına döndürmek için sürekli baskı yaptığını söyledi. Suriye Dışişleri Bakanı, “Özellikle Suriye’nin güvenliğini sürekli tehdit eden bir tarafla temas halinde olunması gerektiğine inanıyoruz. Ancak bu temas sonuç getirmiyorsa, buna ihtiyacımız yok. Şu aşamada İsrail’e güvenmiyoruz” dedi.
Şeybani ayrıca Suriye’nin İsrail’in güvenlik kaygılarına saygı duyduğunu, ancak İsrail’in de Suriye hava sahasını kullanması, düzenlediği baskınlar ve güneydeki gözaltılar dahil Suriye’nin güvenlik endişelerine saygı göstermesi gerektiğini vurguladı. Ordusunu yeniden yapılandırma sürecinde Türkiye’nin desteğinden memnuniyet duyduklarını belirten Şeybani, aynı desteğin Ürdün, Suudi Arabistan ve diğer ülkeler için de söz konusu olduğunu söyledi.
Bölgede artan İsrail askeri faaliyeti
İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), Esad’ın devrilmesinden Temmuz 2026’ya kadar geçen sürede İsrail’in Suriye toprakları içindeki askeri operasyonlarında benzeri görülmemiş bir artış yaşandığını açıkladı. Gözlemevi verilerine göre bu dönemde 879 kara ve hava operasyonu kaydedildiği bildirildi; operasyonların sahada sınırlı müdahalelerden süreklilik arz eden bir askeri faaliyete dönüştüğü savunuldu.
İsrail, Esad’ın devrilmesinin ardından Suriye’nin güneybatısındaki toprakları işgal altında tutmaya devam ediyor. Ülke bu tutumunu sınırdaki vatandaşlarının güvenliği ile gerekçelendirirken geçmişindeki El Kaide bağlantıları nedeniyle Şara liderliğindeki yeni yönetime karşı temkinli davranan bazı İsrailli yetkililer, bu yönetimi tehdit olarak gördüklerini ifade etmişti. Suriye ayrıca 22 Ağustos’ta başkent Şam’ın güneybatısındaki Beyt Jinn köyüne düzenlenen İsrail saldırısını kınadı ve bunu egemenliğin ihlali olarak nitelendirdi.
Sonraki kritik eşik: Mutabakat mı, yeni kriz mi?
Şam yönetiminin masaya getirdiği üç koşul — İsrail saldırılarının durdurulması, işgal altındaki topraklardan çekilme ve ordunun yeniden yapılandırılmasının garanti altına alınması — önümüzdeki sürecin anahtar eşiklerini oluşturuyor. Şeybani’nin “İsrail’e güvenmiyoruz” açıklaması, ABD arabuluculuğundaki müzakerelerde güven açığının henüz kapatılmadığını gösteriyor; Ürdün’deki görüşmenin bu açığı kapatıp kapatamayacağı önümüzdeki günlerde netleşecek.
Yorum Yapın