Çözüm sürecinde alt komisyonlar nasıl çalışacak, Öcalan’ın rolü ne olacak?

Türkiye’nin “Terörsüz Türkiye”, DEM Parti’nin ise “Barış ve Demokratik Toplum” olarak adlandırdığı yeni süreçte Milli Dayanışma ve Bütünleşme Koordinasyon Kurulu bünyesindeki dört alt komisyonun çalışma yöntemi ve üye yapısı netleşiyor. Çözüm sürecinde alt komisyonlar nasıl çalışacak, Öcalan’ın rolü ne olacak sorusu, sürecin hukuki altyapısı 18 Ağustos’ta yürürlüğe girdikten sonra Ankara gündeminde öne çıktı.

24 Ağustos’ta kurulan dört alt komisyon; Adli ve Hukuki İşler, İzleme ve Tespit, Sosyal Uyum ve Bütünleşme ile Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon olarak belirlendi. AKP kaynaklarına göre ay sonuna kadar üyelerin isimleri ve çalışma usulünün tamamlanması, nihai karar organı olan kurulun önündeki yol haritasını şekillendirecek.

Dört alt komisyonun görev alanları ve bileşimi

Çözüm sürecinde alt komisyonlar nasıl çalışacak sorusunun ilk yanıtı bileşimde gizli. Adli ve Hukuki İşler, İzleme ve Tespit ile Sosyal Uyum ve Bütünleşme alt komisyonlarının ağırlıklı olarak ilgili bakanlıklar ve kamu kurumlarından görevlendirilen bürokratlardan oluşturulması planlanıyor. Bu üç yapı; hukuki, adli ve sosyal uyum başlıklarında teknik çalışma yürütecek, ilgili kurumlardan bilgi toplayacak ve hazırladıkları raporları ana kurula sunacak.

Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu ise farklı bir mantıkla kurulacak. Yalnızca kamu görevlilerinden değil; süreç ve bölge deneyimi olan emekli askerler, eski valiler, akademisyenler, güvenlik ve terör uzmanları ile daha önce çeşitli ülkelerdeki silahsızlanma süreçlerinde görev almış isimlerden yararlanılması öngörülüyor.

Karar alma mekanizması ve çalışma grupları

Alt komisyonların bağımsız karar alma yetkisi bulunmuyor; nihai karar mercii Milli Dayanışma ve Bütünleşme Koordinasyon Kurulu olarak konumlanıyor. İhtiyaç halinde komisyonların belirli konular için geçici çalışma grupları kurması veya dışarıdan uzman desteği alması da mümkün olacak. Adli ve Hukuki İşler Alt Komisyonu bünyesinde özellikle hakim ve savcılardan oluşan teknik grupların devreye girebileceği belirtiliyor.

Alt komisyonlar gerektiğinde TBMM’deki ilgili komisyonlarla da temas kurabilecek; ancak bu temas, Meclis komisyonlarının görevinin devralınacağı anlamına gelmiyor. Çözüm sürecinin hükümet kanadındaki siyasi koordinasyonunu Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz yürütüyor.

Çözüm sürecinde Öcalan’ın rolü ne olacak?

Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu’nun çalışmaları gizli yürütülecek; tespit, değerlendirme ve öneriler doğrudan ana kurula aktarılacak. Komisyonun temel işi; silah bırakma ve örgütsel tasfiyenin sahada nasıl ilerlediğini izlemek, kurulun kararlarına esas olacak bilgiyi toplamak olacak.

DEM Parti İmralı Heyeti üyesi Pervin Buldan’ın geçtiğimiz günlerde Öcalan’ın bu komisyonda görev alacağını açıklamasının ardından AKP kanadından gelen bilgi farklı bir çerçeve çiziyor. AKP kaynaklarına göre Öcalan’a resmi bir statü veya doğrudan komisyon üyeliği verilmesi söz konusu değil. Bununla birlikte silah bırakma çağrısını yapan ve örgüt üzerinde etkisi bulunan Öcalan’ın, ihtiyaç duyulması halinde sürecin ilerlemesine yönelik yönlendirmelerde bulunabileceği belirtiliyor. AKP, Öcalan’ın devreye girmesini komisyonun resmi bir unsuru olması olarak değil; kurulun ihtiyaç duyduğu noktada katkı sağlaması olarak değerlendiriyor.

Teyit-tespit süreci ve takvim

Çözüm sürecinde alt komisyonlar nasıl çalışacak sorusunun zaman boyutunda en kritik başlık teyit-tespit süreci. Daha önce ekim ayında tamamlanabileceği konuşulan bu çalışmaların, komisyonların henüz fiilen başlamamış olması nedeniyle yılbaşına sarkabileceği bazı AKP kurmaylarınca dile getiriliyor.

1. Yasaya göre teyit-tespit süreci tamamlandıktan sonra PKK üyelerinin Türkiye’ye dönüşü veya adli makamlara başvurusu için öngörülen altı aylık süre başlayacak.
2. Teyit-tespit çalışmaları yalnızca silahların teslim edilip edilmediğini değil; PKK’lıların bulundukları bölgeler, kamplar, silah depoları ve farklı ülkelerdeki yapılanmaları da kapsayacak.
3. Yurt dışından dönecek PKK’lıların sayısının yüksek olmayabileceği; geçmiş yıllarda kayıtlarda hayatta görünen bazı kişilerin bugün yaşamıyor olabileceği, bu nedenle mevcut listelerin gerçek sayıyı tam yansıtmayabileceği değerlendiriliyor.
4. Silahsızlanma komisyonunun çalışma alanının Türkiye ile sınırlı kalmaması; Kuzey Irak, Suriye ve Avrupa’daki gelişmelerin de takip edilmesi planlanıyor.

Adli ve sosyal uyum boyutu

Adli ve Hukuki İşler Alt Komisyonu; soruşturma, kovuşturma ve mahkumiyet süreçlerine ilişkin teknik çalışma yürütecek. Yapılacak düzenlemeler otomatik olarak uygulanmayacak; dosyanın bulunduğu aşamaya göre ilgili savcılık ve mahkemeler ayrı ayrı değerlendirme yapacak. Sosyal Uyum ve Bütünleşme Alt Komisyonu ise cezaevinden çıkanların topluma ve ailelerine uyumu, psikolojik destek ve meslek edinme başlıklarında çalışacak. Bu kapsamda Aile ve Sosyal Hizmetler, Sağlık ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarının uzmanlıklarından yararlanılması öngörülüyor.

Çözüm sürecinde alt komisyonlar nasıl çalışacak, Öcalan’ın rolü ne olacak sorusunun cevabı, önümüzdeki haftalarda netleşecek üye yapısı ve çalışma yöntemiyle daha somut bir görünüme kavuşacak. Süreçte son sözü söyleyecek merci Milli Dayanışma ve Bütünleşme Koordinasyon Kurulu olmaya devam edecek.