ABD, 24 Ağustos 2026’da Suriye’yi “Teröre destek veren ülkeler” listesinden çıkararak Şam ile ilişkilerinde tarihi bir adım attı. ABD Hazine Bakanlığı’nın açıklamasıyla resmileşen karar, Suriye’nin ABD finans sistemine ve uluslararası mali ağlara erişimini etkileyen en ağır etiketin kaldırılması anlamına geliyor.
Kararın öncesinde ABD Dışişleri Bakanlığı, Beşar Esad yönetimini deviren İslamcı militan örgüt Heyet Tahrir eş-Şam’ı (HTŞ) da “Küresel terörist örgüt” listesinden çıkardı. ABD Başkanı Donald Trump, niyetini 8 Temmuz’da Türkiye’deki NATO Zirvesi sırasında Kongre’ye bildirmiş, 45 günlük resmi inceleme süreci 24 Ağustos’ta tamamlanmıştı.
Kararın kapsamı: 1979’dan kalma listenin dışına çıkmak
Suriye, 1979’dan bu yana ABD’nin teröre destek veren ülkeler listesinde yer alıyordu. Dönemin Suriye lideri Hafız Esad’ı çeşitli militan gruplara destek vermekle suçlayan Washington, o tarihten itibaren ülkeye yönelik ekonomik yaptırımları devreye sokmuştu. Listeden çıkarılma kararıyla birlikte ABD’nin terörü destekleyen ülkeler listesinde yalnızca İran, Küba ve Kuzey Kore kaldı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, “Bu adım Suriye’de siyasi ve ekonomik istikrarı artıracak ek yatırımların önünü açacaktır” açıklamasını yaptı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da kararın “Suriye’deki özel sektör yatırımlarının önündeki son büyük engelleri kaldırdığını, ekonomik toparlanma ve uluslararası sistemle entegrasyonun önünü açtığını” belirtti.
Şam’dan ilk tepkiler: ‘Tarihi dönüm noktası’
Suriye’de geçiş yönetiminin Devlet Başkanı Ahmed Şara, karara karşılık yaptığı açıklamada “Suriye bugün üzerinden kara bir lekeyi atıyor, acı geçmişinin bir sayfasını kendi elleriyle yırtıp atıyor ve kalkınma, imar ve inşa alanına doğru yelken açıyor” ifadelerini kullandı. Geçiş dönemi Dışişleri Bakanı Esad Şeybani, Washington’ın kararını “tarihi bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi ve kararın “yeni Suriye’nin uluslararası barış ve güvenliğe olan bağlılığını yansıttığını” söyledi.
Trump’ın 8 Temmuz’da Ankara’daki görüşmede Şara’ya ilettiği mektup ile Rubio’nun Kongre’ye yaptığı bildirim, Washington’un Şam yönetimine verdiği önemli bir destek olarak değerlendirilmişti. Rubio o dönemde “Şara’dan, Suriye’nin gelecekte uluslararası terör eylemlerini desteklemeyeceğine dair resmi güvenceler aldık” demişti.
Arka plandaki süreç ve HTŞ’nin listeden çıkarılması
Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ), daha önce el-Nusra Cephesi adıyla bilinen ve 2016’da El Kaide ile bağlarını kopardığını açıklayan bir örgüttü. Örgütün başında bugün Suriye geçiş dönemi yönetiminin başkanı olan Ahmed Şara yer alıyordu. HTŞ’nin “Küresel terörist örgüt” listesinden çıkarılması, Şam’daki yeni yönetimin uluslararası alanda tanınma sürecindeki en kritik adımlardan biri oldu.
Sürecin siyasi altyapısını ABD Kongresi hazırladı: Meclis geçen yıl sonunda Suriye’ye yönelik yaptırımların kalıcı olarak kaldırılması kararını almıştı. Hükümet yürütmesinin 24 Ağustos’ta resmi açıklamasıyla süreç operasyonel hale geldi.
Ekonomi ve finans için pratik sonuçlar
Listeden çıkarılmanın yatırım, bankacılık ve resmi finansman süreçlerine etkisi sınırların ötesinde hissedilecek nitelikte. Peki pratikte ne değişecek? İşte öne çıkan başlıklar:
- ABD bankacılık sistemi: Suriye bağlantılı tüzel kişilerin ABD finans ağlarına erişimi üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması bekleniyor.
- Yabancı yatırım: Uluslararası yatırımcıların ülkeye yönelik risk değerlendirmelerinde uzun süredir kilit engel olan liste etiketi sona eriyor.
- Kalkınma ve imar fonları: Uluslararası finans kuruluşlarıyla yeniden çalışma zemini güçleniyor; kalkınma finansmanı, imar ve yeniden yapılanma projelerinin önü açılıyor.
- Ticari temsilcilik: Suriye’nin uluslararası ekonomik kuruluşlara yeniden katılımı için resmi altyapı çalışmaları hız kazanıyor.
Sık yapılan yanlış değerlendirmeler
Kararın kapsamı ve doğrudan sonuçları zaman zaman birbirine karışıyor. Üç noktayı ayırt etmek gerekiyor:
- Yaptırımların tamamı bitmedi. ABD Kongresi’nin geçen yıl sonunda aldığı karar genel yaptırım çerçevesini gevşetmişti; liste kararı bu süreci resmen tamamlıyor.
- Liste siyasi sembol ağırlıklı bir adım. Karar yatırım ortamını iyileştirse de, Suriye’deki sahada güvenlik ve istikrar kalıcı şekilde sağlanmadan yatırımcı davranışı tümden değişmeyebilir.
- HTŞ’nin ‘terör örgütü’ statüsü de değişti. Karar yalnızca devlet kategorisinde değil, aynı zamanda ‘Küresel terörist örgüt’ tanımında da güncelleme yapıyor.
ABD’nin 24 Ağustos’ta resmileşen kararı, 1979’dan kalma bir etiketin resmen sona ermesi ve Suriye’nin küresel finansla yeniden bağ kurabilmesi için kritik bir dönüm noktası oluşturuyor. Şam yönetimi ilk açıklamalarda ekonomik toparlanmaya vurgu yaparken, sürecin sahaya yansıması izleyen aylarda yatırım ve kalkınma hamleleri üzerinden takip edilecek.
Yorum Yapın