Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, aşırı sıcaklarla bağlantılı 33 sağlık sorununun acil servis kayıtlarında belirgin biçimde arttığını ortaya koydu. Listede cilt döküntülerinden multipl skleroz alevlenmelerine, böbrek yetmezliğinden silah ve saldırı içeren travmalara kadar çok farklı tanılar yer alıyor.
Aşırı sıcakla ilişkili 33 sağlık sorunu başlığıyla gündeme gelen çalışma, 2011-2023 yılları arasında Chicago’daki acil servis ve acil bakım merkezlerine yapılan yaklaşık bir milyon başvuruda kaydedilen 1.803 tanıyı inceledi. Ekip, sıcak dönemlerinde en sık görülen 10 tanı dışında, ısıyla ilişkili olduğu kriterleri karşılayan 23 özgül yaralanma, zehirlenme ve dış neden tanısı daha belirledi.
Aşırı sıcakla ilişkili 33 sağlık sorunu ne anlama geliyor?
Araştırma, yalnızca sıcak bitkinliği, sıcak çarpması ve susuz kalma gibi klasik tabloların değil; deri döküntüleri ve şişlikler, akut böbrek yetmezliği, multipl skleroz, ruhsal ve davranışsal bozukluklar, böcek ısırıkları ve sokmaları ile kazara ya da şiddet içeren travmaların da aşırı sıcaklarla güçlü bağlantı gösterdiğini saptadı.
Çalışmanın yazarlarından Northwestern Üniversitesi’nden Hyojung Jang, “İklim değişikliğinin zararlı etkilerine karşı en savunmasız bireyleri ve toplulukları korumak bir halk sağlığı sorumluluğudur. Sadece daha yaygın bilinen sıcağa bağlı hastalıkları izlersek, sıcağın sağlık üzerindeki gerçek yükünü olduğundan az hesaplarız” dedi.
Tanıların dağılımı: Hangi tablolar öne çıkıyor?
Çalışmada sıcak dönemlerinde acil servise başvurularda artış gösteren 33 tanı üç ana grupta toplandı. Aşağıdaki tablo, kaynaktaki örnekler temel alınarak hazırlanmıştır; Chicago verisiyle sınırlıdır.
| Grup | Öne çıkan tanı örnekleri |
|---|---|
| Böbrek ve sıvı dengesi | Akut böbrek yetmezliği, dehidratasyon, elektrolit bozuklukları |
| Cilt ve enfeksiyonlar | Deri döküntüleri, şişlikler, böcek ısırıkları ve sokmaları |
| Nörolojik ve ruhsal | Multipl skleroz alevlenmesi, ruhsal ve davranışsal bozukluklar |
| Dış nedenler ve travmalar | Kazara yaralanmalar, saldırılar, silahla ilgili olaylar |
Aşırı sıcakla ilişkili 33 sağlık sorunu nasıl tespit edildi?
Araştırmacılar, Mayıs-Eylül ayları arasındaki başvuruları sıcak dönemleri ve ılıman dönemler karşılaştırarak inceledi. Her tanı için, sıcak dönemlerinde başvuru sayısında istatistiksel olarak anlamlı artış gösteren, yeterince fark edilmeyen tablolar belirlendi.
- 2011-2023 arası Chicago acil servis verileri tarandı.
- 1.803 tanı kodu sıcak ve ılıman dönemler karşılaştırıldı.
- Sıcakla bağlantı kriterlerini karşılayan 33 tanı listelendi.
- Listede 23 özgül yaralanma, zehirlenme veya dış neden tanısı yer aldı.
- Bulguların farklı iklim ve nüfuslarda tekrarlanması gerektiği vurgulandı.
Şiddet ve kazalar neden tabloda?
Çalışma, aşırı sıcakların saldırılar ve silahla ilgili olaylar dahil kazara ve şiddet kaynaklı travmalarda artışla bağlantılı olabileceğini gösterdi. Ortak yazar Doç. Daniel Horton, “Hava sıcakken vücudunuz stres altında, zihniniz stres altında; bu da dikkatinizi dağıtabilir ya da sizi daha sinirli yapabilir ve daha fazla kazaya yol açabilir” diye konuştu.
Kentsel ısı adası etkisi riski büyütüyor
Yazarlar, kentsel ortamların kentsel ısı adası etkisi nedeniyle ek risk taşıdığını belirtti. Bu olgu yerel sıcaklıkları birkaç derece yükseltebilir ve sıcak dalgalarının süresini uzatabilir. Hazırlık önerileri arasında klinik uyarıların böbrek ve sıvı dengesi komplikasyonlarını da kapsayacak şekilde genişletilmesi yer alıyor.
Sık yapılan hatalar ve yanlış bilinenler
- Sıcağın etkisini yalnızca sıcak çarpması ve susuzlukla sınırlamak.
- Böbrek ve ruhsal sağlık belirtilerinin sıcak dalgasından birkaç gün sonra da ortaya çıkabileceğini göz ardı etmek.
- Şehirlerde gece sıcaklıklarının da riski sürdürdüğünü gözden kaçırmak.
- Verilerin yalnızca Chicago’da toplandığını unutup başka iklim ve sağlık sistemlerine doğrudan genellemek.
Sonraki adım
Çalışmanın yazarları, bulguların farklı nüfuslarda, iklimlerde ve sağlık sistemlerinde tekrarlanması gerektiğini vurguladı. Acil servisler, sıcak dalgaları sırasında ve hemen sonrasında susuzluk, böbrek ve ilişkili tanılara yönelik kapasite planlamasını bu genişletilmiş listeye göre güncelleyebilir.
Yorum Yapın