Londra / Brüksel / Ottawa — İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya ve Kanada, 20 Ağustos 2026’da yayımladıkları ortak bildiriyle İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’da yaklaşık 1200 yerleşimci konutunun ihalesine çıkma kararını kınadı. Beş ülke, açıklamada kararı “kabul edilemez” olarak nitelendirip İsrail’i planları derhal geri çekmeye çağırdı.
Ortak bildiride hangi ifadeler öne çıktı
Beş ülkenin dışişleri bakanlıkları düzeyinde yayımlanan ortak açıklamada, “Batı Şeria’da yerleşimciler tarafından sivillere karşı eşi görülmemiş düzeyde şiddet uygulandığı ve Filistin ekonomisine ciddi kısıtlamalar getirildiği bir dönemde, bu karar daha da endişe verici” ifadesi yer aldı. Metinde ayrıca “bu planlar bizi barıştan daha da uzaklaştırmakla kalmayacak, aynı zamanda İsrail’in uluslararası itibarını daha da zayıflatacaktır” değerlendirmesine yer verildi.
E1 projesi neden tartışma yaratıyor
İhale kapsamındaki birimler, Doğu Kudüs ile Maale Adumim yerleşimi arasında yaklaşık 12 kilometrekarelik alanda, E1 bölgesi olarak bilinen stratejik arazide planlanıyor. Uluslararası hukuka göre tüm yerleşimler yasa dışı sayılıyor; İsrail, uluslararası baskı altında bu bölgede inşaat planlarından onlarca yıl boyunca vazgeçmek zorunda kalmıştı. Müttefikler ve Filistinlilerin büyük bölümü, projenin iki devletli çözüm umutlarına ağır bir darbe indireceğini, Batı Şeria’yı fiilen ikiye böleceğini ve Doğu Kudüs’ü izole edeceğini savunuyor.
BM ve Avrupa’dan ek tepkiler
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, ayrı bir açıklamada E1 planının bitişik bir Filistin devleti için “varoluşsal bir tehdit” oluşturduğunu söyledi. Belçika Dışişleri Bakanı da aynı görüşü paylaştı. İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband’ın Perşembe günkü kınama açıklaması, İsrail Dışişleri Bakanı tarafından “kesin bir dille” reddedildi.
İhale süreci ve siyasi zamanlama
İsrail konut bakanlığı, 19 Ağustos’ta hükümet tarafından geçen Ağustos ayında onaylanan 3.401 konut biriminden 1.234’ü için ihale açtı. İhalenin son başvuru tarihi 19 Ekim olarak belirlendi; bu tarih, İsrail’de 27 Ekim’de yapılacak genel seçimlerden yalnızca birkaç gün önceye denk geliyor. Bu zamanlama, olası bir sonraki hükümetin verilen ihaleleri iptal etmesini fiilen çok daha zor hale getiriyor. Yerleşimlerin tanıtımı sırasında aşırı milliyetçi ve yerleşimci Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Filistin devleti fikrinin “gömüldüğünü” söylemişti.
Arka plandaki rakamlar
İsrail, 1967 Ortadoğu Savaşı’ndan bu yana Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te 700.000 Yahudi’yi barındıran yaklaşık 160 yerleşim yeri inşa etti. Tahminen 3,3 milyon Filistinli bu yerleşimlerin yanında yaşıyor. Başbakan Binyamin Netanyahu’nun 2022 sonlarında sağcı, yerleşimci yanlısı bir koalisyonun başında iktidara dönmesi ve Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırısıyla başlayan Gazze savaşı sürecinde yerleşim genişlemesi daha da hızlandı.
Yorum Yapın