Seçim yasası tartışması: AKP ve MHP’de hangi seçenekler konuşuluyor?

Türkiye’nin siyasi gündemine taşınan seçim yasası değişiklik tartışması, AKP ve MHP kanatlarında farklı başlıklar halinde konuşuluyor. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin seçim ve siyasi partiler yasalarının yeniden ele alınmasına yönelik çağrısı, Cumhur İttifakı içinde yeni bir değerlendirme süreci başlattı.

TBMM’nin yeni yasama yılına başlamasına kısa süre kala, 2028 seçimlerine hazırlık tartışmaları da hız kazanıyor. İktidar cephesinde seçim sisteminin yanı sıra siyasi partilerin işleyişini düzenleyen mevzuatın da gündeme alınabileceği belirtiliyor.

Bahçeli’nin çağrısı ve AKP’deki ilk yansımalar

Bahçeli, son dönemde Türkgün ve Habertürk’e verdiği röportajlarda Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin uygulanmasında ortaya çıkan aksaklıkların gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi. Bu çerçevede seçim ve siyasi partiler yasalarının yeniden ele alınabileceği mesajı verdi; ancak hangi düzenlemelerin yapılması gerektiğine ilişkin ayrıntıya girmedi.

AKP yönetiminden Bahçeli’nin çağrısına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Parti kulislerinde, yeni anayasa ile birlikte seçim ve siyasi partiler mevzuatının uzun süredir tartışıldığı, ancak üzerinde çalışılan somut bir teklif bulunmadığı belirtiliyor. AKP kurmayları, düzenlemelerin Meclis’te geniş mutabakat gerektirdiğini, siyasi takvimin uygun olması halinde konunun yeni yasama döneminde gündeme gelebileceğini kaydediyor.

MHP cephesinde ‘tartışılsın’ vurgusu

MHP kanadında Bahçeli’nin açıklamalarının hazırlanmış bir yasa teklifinin habercisi olmadığı vurgulanıyor. MHP’li bir yetkiliye göre mesaj, doğrudan bir kanun teklifinden çok seçim ve siyasi partiler mevzuatının yeniden tartışmaya açılması ve bu konuda genel uzlaşı aranması çağrısı olarak okunmalı.

Aynı yetkili, Bahçeli’nin açıklamalarının bir ön şart olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, amacın tartışmayı başlatmak olduğunu söyledi. İki parti arasında şu aşamada seçim yasasına ilişkin yürütülen özel bir görüşme trafiği olmadığı da kurmaylar tarafından dile getiriliyor.

Konuşulan başlıklar: tek yasa, küçük partiler ve mutlak butlan

Henüz somut bir metin olmasa da AKP içinde seçim mevzuatı yeniden düzenlenirse gündeme gelebilecek başlıklar arasında şunlar öne çıkıyor:

1. Milletvekili seçiminden seçmen kütüklerine kadar farklı yasalarda yer alan düzenlemelerin tek bir temel seçim yasasında toplanması.
2. Siyasi partilerin kuruluş ve işleyişine ilişkin kuralların güncellenmesi.
3. CHP’de eski yönetimin yeniden göreve dönmesine ilişkin ‘mutlak butlan’ tartışması.
4. Siyasi parti kongrelerinde usulsüzlük iddialarına ilişkin soruşturma ve yargı süreçlerinin yasada daha açık düzenlenmesi.
5. Siyasi parti sayısındaki artış ve ittifak içindeki küçük partilerin pazarlık gücü.
6. Seçim ittifakları sistemine ilişkin olası yeni kurallar.

Bu başlıklardan özellikle küçük partiler ve ittifak meselesi, hem iktidar hem muhalefet kulislerinde tartışılıyor.

Yüzde 50+1 tartışması ve ittifakların geleceği

Seçim sistemi açısından Cumhur İttifakı içinde farklı görüşlerin çıkabileceği başlıklardan biri Cumhurbaşkanının seçilmesindeki yüzde 50+1 şartı. MHP kulislerinde sistemin iyileştirilmesi, siyasi istikrarın sürdürülmesi için bazı düzenlemeler yapılması gerektiği dile getirilirken, yüzde 50+1 şartının korunması gerektiği görüşü öne çıkıyor.

Bir MHP’li yetkili, Cumhur İttifakı’nın gelecekte devam edip etmeyeceğinin garanti olmadığını belirterek, salt çoğunluk aranmadan en fazla oyu alan adayın seçilmesi sisteminin iktidarın el değiştirmesini kolaylaştırabileceğini savundu. Yetkili, yüzde 50+1 sisteminin daha güvenli olduğunu ifade etti.

İttifak sistemi nasıl değişti?

Türkiye’de resmi seçim ittifaklarına 2018 seçimleri öncesinde izin verildi. İlk düzenlemede ittifakın toplam oyu ülke barajını aşarsa ittifaktaki tüm partiler barajı geçmiş sayılıyor ve milletvekili dağılımında ittifakın toplam oyu dikkate alınıyordu. Bu sistem, küçük partilerin büyük partilerle ittifak yaparak milletvekili çıkarmasını kolaylaştırıyordu.

Önümüzdeki dönemde izlenecek kriterler

Seçim yasasında değişiklik tartışmasının somut bir teklife dönüşüp dönüşmeyeceği birkaç kritere bağlı görünüyor:

• Yeni yasama yılında TBMM gündeminin yoğunluğu ve siyasi takvim.
• AKP içindeki anayasa ve seçim yasası çalışma gruplarının çıkaracağı taslak metin.
• Cumhur İttifakı’nın iki kanadı arasında yürütülecek olası istişare trafiği.
• Muhalefet partilerinin ittifak ve baraj konusundaki tutumu.
• Yeni anayasa sürecinin hızı ve kapsamı.

Bu kriterler netleşmeden, bugün için söylenebilecek olan; iktidar cephesinde seçim ve siyasi partiler yasalarının masada olduğu, ancak henüz AKP ve MHP arasında ortak bir metin bulunmadığıdır. Tartışmanın yeni yasama yılında nasıl bir yöne evrileceği, önümüzdeki haftalarda yapılacak açıklamalarla daha net görülecek.