Avrupa’da sıcak hava dalgaları artık yalnızca gündüz değil, gece saatlerinde de uyku düzenini ve sağlığı doğrudan etkiliyor. Copernicus İklim Değişikliği Hizmeti verilerine dayanan yeni bir çalışma, 1970’lerden bu yana yılın en sıcak 10 gecesinde hissedilen en düşük sıcaklığın küresel ölçekte on yılda 0,32°C arttığını ortaya koydu.
Evrensel Termal İklim İndeksi (UTCI) ile yapılan ölçümde sıcaklık, nem, rüzgar ve radyasyon birlikte değerlendiriliyor. Aynı dönemde 20°C’nin altına düşmeyen tropikal gece sayısı da her on yılda yaklaşık iki gece yükseldi. Sıcak günlerin ardından sıcak gecelerin yaşanması anlamına gelen “bileşik sıcaklık olayları” Avrupa’da 1970’lerden bu yana yüzde 73 arttı.
Vücudun gece toparlanması neden sekteye uğruyor
Uyku sırasında kalp atış hızı ve fizyolojik faaliyetler yavaşlar, vücudun çekirdek sıcaklığı düşer. Bu süreç sinir, bağışıklık ve kalp-damar sistemlerinin günün yükünden kurtulmasına yardımcı olur. Yatak odası sıcak kaldığında vücudun ısıyı dışarı atması zorlaşır, deriye yakın damarlar genişler ve kalp daha fazla çalışmak zorunda kalır. Terleme yoluyla kaybedilen sıvı ise susuz kalma riskini yükseltir.
Bölünmüş bir uykunun ardından vücut ertesi güne zorlanmış biçimde başlıyor; sıcaklıklar yeniden yükseldiğinde ise yük katlanarak büyüyor. Araştırmacılar, art arda birkaç gece süren bu toparlanamama durumunun, uzun süreli sıcak hava dalgalarının neden ciddi bir sağlık tehdidi oluşturduğunu kısmen açıklayabileceğini değerlendiriyor.
Sıcak gecelerde uykuyu korumak için yedi adım
Sıcağa alışık olmayan bölgelerdeki birçok ev, artan sıcaklıklara uygun şekilde tasarlanmadığı için yatak odaları güneş battıktan sonra da uzun süre sıcak ve nemli kalabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, gece iç mekân sıcaklığının mümkünse 24°C’nin altında tutulmasını öneriyor. Bu eşik, vücudun soğumasına ve sıcak hava dalgalarında daha kaliteli bir uykuya destek veriyor.
- Dışarıdaki hava içeriden daha serinse, hava karardıktan sonra pencereleri açın.
- Odanın gündüz ısınmasını önlemek için perdeleri, panjurları veya jaluzileri kapalı tutun.
- Yatakta ince nevresim ve çarşaflar kullanın; bol ve hafif giysiler tercih edin.
- Yatmadan önce serin bir duş alın veya banyo yapın.
- Düzenli olarak su için; aşırı alkol ve kafeinden kaçının.
- Yatak odanız aşırı ısınırsa evdeki en serin odaya geçin.
- Ek ısı yayan gereksiz elektrikli cihazları kapatın.
Sıcak gecelerin art arda sürmesi halinde kronik uyku bölünmesi, ileri yaştaki bireylerde ve kronik hastalığı olanlarda kalp-damar yükünü belirgin biçimde artırabilir. Uzmanlar, sıcak hava dalgası süresince yalnızca gündüz değil gece saatlerinde de vücut sıcaklığının takip edilmesini ve belirtilerin sürmesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmasını tavsiye ediyor.
Yorum Yapın