Türkiye’de 16,1 milyon kişiye kanser taraması yapıldı. Sağlık Bakanlığı’nın yürüttüğü toplum tabanlı tarama programları kapsamında meme, kalın bağırsak ve rahim ağzı kanserlerine yönelik ücretsiz taramalar, aile sağlığı merkezleri, KETEM birimleri ve mobil ekipler aracılığıyla vatandaşlara ulaştırılıyor.
Bu kapsamda bugüne kadar ulaşılan kişi sayısı 16,1 milyonu geçti. Yetkililer, erken teşhis oranının yükselmesi ve tedavi başarısının artması için tarama çağrılarının sürdürüleceğini belirtti.
Türkiye’de kanser taramaları nasıl yürütülüyor?
Tarama programları, herhangi bir şikâyet olmasa bile risk gruplarındaki kişilerin belirli aralıklarla kontrol edilmesini içeriyor. Meme kanseri için 40-69 yaş arası kadınlara iki yılda bir mamografi, kalın bağırsak kanseri için 50-70 yaş arasındaki kişilere gaitada gizli kan testi ve 10 yılda bir kolonoskopi, rahim ağzı kanseri için 30-65 yaş arası kadınlara beş yılda bir HPV-DNA ve smear testi uygulanıyor.
Uygulamalar aile hekimleri tarafından yönlendiriliyor; KETEM birimleri de randevusuz hizmet veriyor. Taramaların tamamı SGK kapsamında ve ücretsiz olarak sunuluyor.
Hangi kanser türlerinde tarama yapılıyor?
Ülke genelinde üç kanser türünde toplum tabanlı tarama yürütülüyor. Aşağıdaki tablo, hedef yaş aralıklarını ve uygulanan yöntemleri özetliyor.
| Kanser Türü | Hedef Yaş | Uygulanan Yöntem |
|---|---|---|
| Meme kanseri | 40-69 | İki yılda bir mamografi |
| Kalın bağırsak kanseri | 50-70 | Gaitada gizli kan testi, 10 yılda bir kolonoskopi |
| Rahim ağzı kanseri | 30-65 | Beş yılda bir HPV-DNA ve smear testi |
Taramaya katılım için uyulması gereken kriterler
- Aile hekimine başvurarak risk grubunda olup olunmadığını öğrenin.
- Yaş ve cinsiyetinize uygun tarama türünü hekiminizle belirleyin.
- Randevu tarihine kadar daha önce yapılan tetkik sonuçlarını yanınızda bulundurun.
- Tarama sonrasında sonuçlarınızı aile hekimiyle birlikte değerlendirin.
- Şüpheli bulgu tespit edilirse ileri tetkik için yönlendirilen merkeze başvurun.
Kim, hangi durumda ne yapmalı?
40 yaşını geçen kadınlar mamografi için aile hekimine başvurabilir. 50-70 yaş arasındaki kişiler gaitada gizli kan testi kitini aile sağlığı merkezinden ücretsiz alabilir. 30-65 yaş aralığındaki kadınlar ise HPV ve smear testi için KETEM birimlerinden randevu alabilir.
Birinci derece yakınlarında kanser öyküsü bulunan kişiler, standart tarama yaşından önce hekim değerlendirmesi talep edebilir. Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü varsa tarama yaşı ve sıklığı hekim tarafından yeniden belirlenir.
Sık yapılan hatalar ve yanlış bilinenler
Taramanın sadece şikâyet olduğunda yapıldığı düşünülüyor; oysa amaç henüz belirti vermeyen hastalığı yakalamak. Mamografinin radyasyon içerdiği için zararlı olduğu yönündeki yaygın inanış, modern cihazlardaki düşük doz nedeniyle geçerli değil. Kolonoskopinin ağrılı bir işlem olduğu algısı ise sedasyonlu uygulamalar sayesinde büyük ölçüde ortadan kalktı.
Bazı vatandaşlar tarama çağrılarını sigara veya alkol kullanımı olmadığı sürece gereksiz görüyor. Oysa risk faktörü taşımayan kişilerde de kanser gelişebilir; bu nedenle yaşa uygun tarama programına katılım öneriliyor.
Bu kapsamda Türkiye’de 16,1 milyon kişiye ulaşan tarama programlarına katılım, erken tanı ve tedavi başarısı için kritik önem taşıyor. Aile hekimine başvurarak kendi tarama takviminizi öğrenebilirsiniz.
Yorum Yapın