ABD’nin ilaç fiyatlarını düşürme hamlesi Avrupa’da tedaviye erişimi geciktirebilir. The Lancet’te yayımlanan yeni bir modelleme çalışması, en çok kayrılan ülke (MFN) fiyatlandırmasının üreticileri ucuz pazarlarda lansmanı ötelemeye itebileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, bu durumdan doğrudan etkilenecek kesimin Avrupa’daki hastalar olduğunu vurguladı.
Çalışmada, ABD’nin yıllık ilaç harcamasının 87,9 milyar dolarını oluşturan 195 patentli ilaç incelendi. İncelenen her dört ilaçtan üçünde, şirketlerin ABD’de fiyatları düşürmesi halinde kaybedeceği tutarın, referans ülkelerdeki toplam yıllık satışlarından fazla olacağı hesaplandı. Bu tablo, üreticilerin referans pazarlardaki en düşük fiyatlı ülkelerde ilacı geç piyasaya sürmesini ticari açıdan anlamlı kılıyor.
MFN fiyatlandırması nasıl çalışıyor ve neden risk taşıyor
En çok kayrılan ülke modeli, ABD’nin ilaç fiyatlarını diğer gelişmiş ülkelerdeki en düşük seviyeyle eşitlemeyi hedefliyor. Ancak fiyatı düşürmek için referans alınan Almanya, Fransa gibi ülkelerdeki seviyeler kullanıldığında, üreticiler bu ülkelerde erken lansman yapmaktan kaçınabiliyor.
Modellemeye göre üreticiler, düşük fiyatlı referans pazarda ürünü geç satışa sunarak ABD’deki yeni fiyat seviyesini eşleştirmek zorunda kalmaktan kaçınıyor. ETH Zürih ve Zürih Üniversitesi’nden Kerstin Vokinger, “ABD’deki politikalar ilaçlara erişimi küresel ölçekte etkileyebilir” değerlendirmesini yaptı.
Sayılarla tablo: MFN’nin maliyet ve tasarruf dengesi
| Senaryo | Hastane ilaçları tasarrufu | Eczane ilaçları tasarrufu |
|---|---|---|
| Temel uygulama | 5,2 milyar dolar | 6,4 milyar dolar |
| Genişletilmiş uygulama | 21 milyar dolara kadar | 25,5 milyar dolara kadar |
| 17 şirketin muafiyet anlaşması sonrası | %71 düşüş | %71 düşüş |
Başyazar Thomas Hwang, MFN’nin ABD federal hükümeti ve vergi mükelleflerine gerçek tasarruf potansiyeli taşıdığını, ancak üreticilerin tali anlaşmalarla bu modellerden kaçabileceğini söyledi. Brigham and Women’s Hospital uzmanı, referans ülkelerin ilaç fiyatlarını artırmaları için ABD yönetimi ve sektörden ciddi baskı altında olduğunu, bunun sınırlı bütçelerle çatıştığını belirtti.
Avrupa’da ilaç lansmanları neden yavaşlıyor
Trump’ın MFN yönelimli başkanlık kararnamesinin ardından geçen 10 ayda, AB pazarlarındaki ilaç lansmanları önceki 10 aya kıyasla yaklaşık yüzde 35 azaldı. Bu düşüşün doğrudan ABD politikalarına bağlanıp bağlanamayacağı henüz netleşmese de, şubat ayında ağır yüksek kolesterol tedavisinde kullanılan bir ilacın piyasadan çekilmesinin ABD’nin fiyatlandırma politikasıyla ilişkili olabileceği duyuruldu.
Üreticiler ve hastalar için dikkat edilecek kriterler
- Fiyat referansı olan ülke: Almanya ve Fransa başta geliyor; bütçe tartışmaları doğrudan fiyatı belirliyor.
- Lansman zamanlaması: Şirketler düşük fiyatlı referans pazarda geç çıkışı tercih edebiliyor.
- Koşulluluk kuralı: AB ilaç kurallarına göre talep halinde üç yıl içinde piyasaya sürülmeyen ürünler iki yıllık tekel hakkını kaybediyor.
- Gizli indirimler: Liste fiyatı yerine net fiyat uygulaması, MFN’nin etkisini değiştirebilir.
- 17 şirket anlaşması: Tali anlaşmalarla kuralların dışında kalan üreticiler, beklenen tasarrufun büyük kısmını eritebilir.
Biyoteknoloji lobi örgütü Eucope’un başkanı Alexander Natz, “Hiçbir ilaca erişemeyeceğimizi beklememeliyiz, ancak şirketlerin çok daha temkinli kararlar almasını beklemeliyiz” dedi ve ekledi: “Avrupa’nın yeni ilaçlara gecikmeden erişebilmesi için hükümetlerin daha fazla harcamayı göze alması gerekiyor.”
Senaryo: Ciddi hastalığı olan Avrupalı hasta ne yaşar
Avrupa Hastalar Forumu, yazılı açıklamasında “Ciddi ya da ilerleyici bir rahatsızlıkla yaşayan biri için fazladan bir bekleme süresi, sağlığı ve yaşam kalitesi üzerinde gerçek bir etki yaratabilir” ifadesini kullandı. Modelleme, referans ülkedeki gecikmenin aynı tedavinin başka pazarlarda zaten mevcut olması durumunda bile Avrupa’da erişimi yıllarca öteleyebileceğini gösteriyor.
Sık düşülen yanlışlar ve yanlış bilinenler
- “MFN otomatik olarak ucuzlatır”: 17 üreticinin muafiyet anlaşması tasarrufun yüzde 71’ini yok edebilir.
- “Gecikme doğrudan ABD kararıdır”: Avrupa Komisyonu, gecikmelerin kısmen belirsizlik ortamından kaynaklandığını, net bir tablo için birkaç yıla ihtiyaç olduğunu bildirdi.
- “Koşulluluk kuralı yeterli”: AB’nin üç yıllık zorunlu lansman kuralı bir denge unsuru olarak görülse de yazarlar bunun tek başına tasarrufları anlamlı ölçüde değiştirmesinin pek olası olmadığını yazdı.
- “Liste fiyatı gerçek fiyattır”: Yaygın gizli indirimler nedeniyle liste fiyatı ile net fiyat arasında ciddi fark bulunuyor.
Avrupa Komisyonu süreci takipte, Sağlık Komiseri’ne görev verildi
Haziran ortasında sağlık bakanları, Avrupa Sağlık Komiseri’nden MFN’nin Birlik üzerindeki etkisini değerlendirmesini istedi. Komisyon, gecikmelerin veya fiyat baskılarının doğrudan ABD politikalarına bağlanıp bağlanamayacağını söylemenin şu an neredeyse imkânsız olduğunu, belirsizliğin en büyük tetikleyici olabileceğini ve daha net bir tablo için önümüzdeki yıllara bakılması gerektiğini aktardı. Natz, “Mesele yalnızca o fiyat değil; o ürünün Avrupa’da hiç piyasaya çıkıp çıkmayacağı” diye konuştu.
Avrupa Hastalar Forumu, uygulamanın Medicare için beklenen tasarrufu sağlamadan diğer ülkelerdeki lansmanları geciktirmesi halinde bunun hem sağlık sistemleri hem hastalar için kaybeden-kaybeden durumuna dönüşebileceği uyarısında bulundu. Önümüzdeki aylarda Komisyon değerlendirmesinin netleşmesi, referans ülkelerdeki bütçe tartışmalarının seyrini belirleyecek.
Yorum Yapın